11 grudnia w warszawskim “W Dobrym Tonie Studio”, odbyły się warsztaty, których celem było przeprowadzenie całego procesu nagrania i zmiksowania utworu. Od ustawienia całego sprzętu i omikrofonowania zaczynając na miksie i masteringu kończąc. Jakie wrażenia? Zapraszamy do naszej relacji…

Na początek, skrót video z imprezy 🙂

Czasu wbrew pozorom nie było dużo (raptem 7 godzin), zwłaszcza że oprócz samej pracy, należało na bieżąco tłumaczyć każdy etap działań zgromadzonym słuchaczom oraz odpowiadać na ich wątpliwości i pytania, a tych na szczęście nie brakowało 🙂

Warsztaty poprowadził Kris Górski, inżynier dźwięku, producent i kompozytor. Wybitna postać, doskonale znana w świecie muzycznym, a także właściciel studia AudioPlanet w Koleczkowie. Kris dzielił się swoją wiedzą z uczestnikami w bardzo przystępny i ciekawy sposób. Przypomnijmy także, że organizatorem spotkania była firma Audiostacja, dystrybutor wielu świetnych marek, która na potrzeby szkolenia dostarczyła praktycznie cały sprzęt. Swoją gościnnością raczył nas Jacek Trzeszczyński, właściciel studia W Dobrym Tonie Studio. Oczywiście nie obyłoby się bez materiału muzycznego, nad którym pracowano, a ten został zapewniony przez zespół Graphotype.

Do roboty!!!

Ustawianie i konfiguracja sprzętu.

Warsztaty zostały podzielone na kilka bloków. Pierwszym z nich było ustawienie i podpięcie całego sprzętu. Najwięcej pracy wymagało omikrofonowanie zestawu perkusyjnego. Do jego nagłośnienia użyto głównie mikrofonów marki DPA Microphones modeli: 4011C, 2011C, 4099 Core, 4006A (na zestawie) oraz RODE NTR jako overheady. Ciekawostką jest fakt, że większość użytych mikrofonów na bębnach to konstrukcje pojemnościowe co jest raczej rzadkością. Mikrofony DPA bez wątpienia należą do ścisłej czołówki najlepszych mikrofonów na świecie, więc mieliśmy gwarancję brzmienia najwyższej jakości. Dużo czasu Kris poświęcił na odpowiednim ustawieniu overheadów, które dla niego mają szczególnie ważne znaczenie jeśli chodzi o brzmienie, zwłaszcza w wydaniu rockowym, na którym opiera potem swój miks. Jak dodaje:

Ważne było dla mnie aby dźwięk z werbla i ze stopy trafiał jednocześnie do obu mikrofonów, co szczególnie w przypadku dużego pomieszczenia wiąże się z tym, że mikrofon lewy i prawy muszą być w tej samej odległości od werbla i od stopy…

Jak pisałem wcześniej na overheadach użyto modelu RODE NTR, czyli konstrukcji wstęgowej, bardzo fajnie grający mikrofon.

Następnie zajęto się sprawdzeniem gitary basowej, w której było do poprawki kilka technicznych elementów jak buczenie i szumy ale szybko udało się z nimi uporać. Tutaj wykorzystano mikrofon Shure SM57, który nie posiada za dużo dołu ale świetnie sprawdza się w średnicy w takich nagraniach.

Potem zaatakowano gitarę elektryczną. Do jej nagrania zastosowano bardzo fajne i ciekawe urządzenie OX firmy Universal Audio, o którym szerzej przeczytacie TUTAJ, a także mało znany, pasywny mikrofon wstęgowy sE Electronics VR1 VooDoo. Jak się okazało również bardzo ciekawie brzmiąca konstrukcja.

W skrócie… OX Amp Top Box od UAD, to reaktywny ogranicznik mocy, który pozwala nagrać idealne brzmienie lampowych wzmacniaczy bez konieczności uciążliwego omikrofonowywania kolumn gitarowych. Świetne narzędzie, które mimo swojej nie najniższej ceny, cieszy się ogromną popularnością wśród producentów studyjnych.

Wokal… To kolejny punkt, przy którym warto zatrzymać się nieco dłużej. Został tutaj użyty wyjątkowy mikrofon, a w zasadzie cały system mikrofonowy Townsend Labs Sphere L22.

Jest to rozwiązanie, które z jednej strony łączy bardzo wysokiej klasy urządzenia analogowe, dwumembranowe, nagrywające w stereo, z drugiej cyfrową technologię. Mamy tutaj do czynienia z urządzeniem, które wraz z dedykowaną aplikacją oferuje bardzo szeroką gamę emulacji, świetnych mikrofonów, których użycie jest już praktycznie nie możliwe ze względu nie tylko na cenę ale i dostępność. Pojedyncze sztuki pochowane są po najlepszych studiach i prywatnych kolekcjach na całym świecie.

OK. Jak wszystko zostało sprawdzone i ustawione, zaczęło się nagrywanie zespołu. Warto jeszcze dodać, że było ono realizowane na tak zwaną “setkę”. Czyli cały band razem w jednym pomieszczeniu. Jak komentował Kris, bardzo lubi tego typu realizacje i tak samo nagrywa u siebie. Mimo, że w pewnym sensie, metoda ta ogranicza precyzyjną kontrolę w trakcie nagrania nad każdym instrumentem oddzielnie to jednak daje zdecydowanie lepszy obraz całości i artystycznego wyrazu, w którym realizator uczestniczy bardziej aktywnie. Po kilku próbach i odsłuchach nagranego materiału, wybrano najlepszy i nastąpił czas edycji i obróbki…

Universal Audio Apollo X

Warto w tym miejscu zaznaczyć, iż sercem całego wydarzenia i tym co napędzało całą produkcję były interfejsy Universal Audio Apollo X. Absolutna nowość (dosłownie sprzed 2 miesięcy), o których wspominaliśmy TUTAJ. Jesteśmy także po testach jednego modelu, więc wkrótce będziemy mieli dla Was bardzo ciekawą recenzję tego urządzenia…

Wracając jednak do sedna… Do dyspozycji mieliśmy 3 modele interfejsów serii Apollo: najnowsze X16, X8p oraz bardzo dobrze znany kompaktowy model Apollo Twin MK2.

Przy okazji pracy z nimi, uczestnicy mieli także okazję poznać potężną platformę Apollo Console, oprogramowanie, które nie tylko pozwala na sterowanie odsłuchem ale też, lub przede wszystkim pozwala nagrywać i miksować z użyciem ogromnej biblioteki wtyczek UAD. Kris, który sam od lat jest posiadaczem i praktykiem interfejsów Apollo dość szczegółowo, na ile to było możliwe w tak krótkim czasie, przybliżył nam ten cały ekosystem.

Niespodzianka!

Specjalnym gościem, który przybył na warsztaty był Nathan Eames, przedstawiciel firmy Universal Audio, który w ramach urozmaicenia bądź co bądź ciężkiej pracy, przekazał wiele informacji na temat właśnie nowej serii interfejsów audio – Apollo X. Znalazło się także kilku śmiałków, którzy raczyli go spostrzeżeniami i sugestiami na temat pracy z interfejsami ich marki. Pewnie za jakiś czas możemy spodziewać się kolejnych usprawnień 😉

Wracamy do edycji…

Aby przygotować materiał do miksu, Kris skupił się jeszcze na kilku ważnych elementach. Ponownie wrócił temat perkusji. Wyczyszczono tomy, a także pokazano możliwości triggerowania, w tym przypadku werbla. Bardzo ciekawy i ważny moment całej układanki, który nie był znany wszystkim, a dający duże możliwości w kreowaniu brzmienia bębnów.

Kolejny ważny przystanek na drodze obróbki to omówienie zagadnienia jakim jest GAIN-STAGING, czyli w skrócie, ważność i znaczenie jakie ma przygotowanie poziomów sygnału na ścieżkach oraz pomiędzy wtyczkami, w szczególności tymi, które emulują hardware. Następnie było sporo informacji o użyciu, możliwościach equalizerów dynamicznych i wycinaniu rezonansów, które mogłyby być szkodliwe dla projektu. Dalej mieliśmy omówienie filtrów górno- dolno-przepustowych. Pokazał do czego może służyć limiter, do czego służą kompresory i jak mądrze ich używać. To jednak tematy na zupełnie oddzielne artykuły, a my tu przecież tylko zdajemy relację 🙂 Generalnie, każdy kolejny element na drodze do stworzenia idealnego miksu, a przy okazji kreatywnego eksperymentowania był dobrze przedstawiony.

W całym tym procesie najczęściej używaną, przez Krisa, wtyczką był Console One firmy Softube. Narzędzie bardzo wydajne i intuicyjne, a dodatkowo sparowane z fizycznym kontrolerem hardware’owym. Naprawdę fajna sprawa ułatwiająca życie i oszczędzająca czas! Więcej informacji na ten temat znajdziecie w teście, który publikowaliśmy TUTAJ. Kris omówił to urządzenie dość szczegółowo gdyż zna je świetnie, towarzyszy mu w pracy już od kilku miesięcy.

Pokazał nam także kilka ciekawych narzędzi już bardziej specjalistycznych, z którymi pracuje na codzień, m.in. wtyczka Soothe firmy OEK Sound. Warto się jej przyjrzeć bo jak mieliśmy okazję przekonać się na własne uszy i oczy, działa fantastycznie!

Ciekawostką wieńczącą warsztaty było omówienie zagadnienia LAUDNESS, czyli poziomu głośności i dlaczego nie ma już sensu robić bardzo wysterowanych, nasyconych i skompresowanych miksów, a także opcji Stats For Nerds ukrytej w YouTube po kliknięciu prawym klawiszem myszy na ekranie wyświetlanego video. Będziecie zaskoczeni co YouTube jak i praktycznie wszystkie platformy streamujące robią z poziomem głośności utworów, nad którymi tak pracowaliście! 😉

Uff… Tylko tyle i aż tyle.

Oj…Zapomniałbym o jeszcze jednej ważnej kwestii, bez której praca na nagranym materiale nie byłaby możliwa. Odsłuch! Firma Audiostacja zapewniła uczestnikom bardzo dobre ale zarazem różne rozwiązania.

Do dyspozycji mieliśmy monitory studyjne Kii THREE oraz Dynaudio LYD 48. Szczególnie te pierwsze wywołały sporo zamieszania. Najpierw po ich osłuchaniu, było naprawdę fajnie, nawet bardzo… Poźniej po sprawdzeniu ceny… Tu już nie było tak fajnie 😉

Wrażenia…

Czy było ciekawie? Tak! Czy było męcząco? Oczywiście! Przecież to praca bardzo odpowiedzialna, decydująca o efekcie końcowym waszego numeru, w który zainwestowaliście swój czas i pieniądze. Jednak ogromna wiedza i zaangażowanie prowadzącego Krisa Górksiego, świetna pomoc Konrada Majchrowskiego z firmy Audiostacja i Jacka Trzeszczyńska, właściela studia, w którym odbyły się warsztaty, pozwoliły, mimo zmęczenia, czerpać radość ze spędzonego tam czasu i wyjść znacznie bogatszym w praktyczną i pomocną wiedzę.

Oczywiście szacunek i podziękowania należą się chłopakom z zespołu Graphotype, którzy wykazali się dużą elastycznością i cierpliwością, aby mogli posłużyć poniekąd za „materiał do pracy”, więc warunki dla nich były niecodzienne 😉

Śmiało mogę stwierdzić, że warsztaty okazały się sporym sukcesem. To zresztą opinia każdego z uczestników opuszczających studio. Frekwencja była 100-procentowa, obejmująca 15 miejsc, a jak wspominali organizatorzy, na liście rezerwowej czekała kolejna grupa osób, która nie dostała się na nie z powodu braku miejsc. Mimo, iż sam obiekt spokojnie mógłby pomieścić przynajmniej dwa razy tyle to dla większego komfortu pracy i zwiększonej aktywności słuchaczy zdecydowano się na jej ograniczenie. Pewne jest, że warsztaty wrócą, bo są ciekawe, inspirujące i potrzebne. Kiedy i gdzie? Tego jeszcze nie wiemy ale będziemy cierpliwie czekać 🙂

Rafał Sambor

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here