W konstrukcji przenośnych rejestratorów dźwięku, oferujących świetną jakość za bardzo przystępną cenę Zoom ma już niemałe doświadczenie. Tym razem, idąc z duchem czasu i przewidując trendy w branży pro audio na najbliższe lata, jako pierwsza firma na rynku przedstawiła kompaktowe urządzenie do realizacji nagrań w formacie ambisonicznym, w dodatku przystępne dla każdego! Zapraszamy do lektury naszego testu: Zoom H3-VR.

Co to w ogóle jest ambisonia? W skrócie, jest to jeden z formatów realizacji przestrzennych nagrań dźwiękowych (obok stereofonii i techniki binauralnej, kwadrofonii czy kinowego surroundu), zakładający przechwytywanie i reprodukcję dźwięku na planie pełnej sfery, czyli 360 stopni we wszystkich płaszczyznach wokół pozycji słuchacza – a więc nie tylko z lewej, prawej, z przodu czy z tyłu, ale także z dołu i z góry.

Mimo iż nie jest to koncepcja nowa, bo jej źródła sięgają roku 1970, to dopiero w ostatnich latach, dzięki rozwojowi cyfrowych metod przetwarzania dźwięku i wraz ze wzrostem zainteresowania technologią VR w dziedzinie obrazu, ambisonia z domeny czysto naukowej czy eksperymentalnej, zaczyna coraz szybciej wkraczać do zastosowań rozrywkowych i konsumenckich. Jednak z uwagi na stosunkowo skomplikowany proces produkcji nagrań ambisonicznych, a także koszt sprzętu potrzebnego do ich realizacji, trudno było do tej pory mówić o powszechności tej technologii wśród osób zajmujących się dźwiękiem. I tutaj na arenę wchodzi właśnie Zoom H3-VR!

Budowa i obsługa

Najważniejszym (ale nie jedynym) elementem odróżniającym H3-VR od pozostałych rejestratorów w katalogu Zoom jest wyposażenie go nie w dwie, ale w cztery kapsuły pojemnościowe. Każda z nich skierowana jest w inną stronę, a kąt pomiędzy ich osiami wynosi dokładnie 109,5°. Taki układ zapewnia równomierne pokrycie całego obszaru wokół mikrofonu. Ochronny pałąk zabezpiecza je przed uszkodzeniem, a jednocześnie stanowi stelaż dla miękkiego piankowego filtru dostarczonego w komplecie z urządzeniem.

Z jednej strony obudowy znajdziemy pokrętło MIC GAIN do ustawienia poziomu wzmocnienia (od +18 do +48 dB), gniazdo mini-USB służące do komunikacji z komputerem lub podłączenia zewnętrznego źródła zasilania (zasilacz lub ładowarka sieciowa 5V, powerbank, opcjonalny zasobnik z bateriami taki jak Zoom BCQ-2n), a także wyjście liniowe (LINE OUT) jack 3,5 mm (sygnał z H3-VR może od razu powędrować do kamery wideo i zostać zapisany w jednym pliku z obrazem). Po drugiej stronie znajdziemy wyjście słuchawkowe 3,5 mm z osobną regulacją głośności.

Centrum sterowania stanowi mały, aczkolwiek bardzo czytelny ekranik LCD i umieszczone pod nim przyciski.

Zobaczymy na nim wskazania poziomów sygnału wejściowego, dostępny czas nagrywania lub długość aktualnego nagrania, stan baterii (dostarczone w komplecie dwa paluszki AA wystarczają na ponad 10 godzin pracy), a także pozycję rejestratora. Dla wiernego oddania lokalizacji poszczególnych źródeł dźwięku w przestrzeni, szczególnie w przypadku połączenia z nagraniami wideo, bardzo ważne jest, aby urządzenie było odpowiednio ukierunkowane i wypoziomowane – pomoże nam w tym wbudowana “poziomica” w postaci czujnika żyroskopowego, który precyzyjnie pokazuje najdrobniejsze odchylenie od pozycji “zero”. Domyślna pozycja rejestratora to pionowa, z mikrofonami skierowanymi do góry, ale możemy go także ustawić do góry nogami (wtedy i obraz na ekranie odwróci się odpowiednio), do przodu lub do tyłu, w zależności od potrzeb danej sytuacji czy konfiguracji z innym sprzętem – żyroskop można ustawić w trybie automatycznym lub ręcznie określić pożądaną pozycję.

Co ciekawe, wbudowany czujnik położenia pozwala także podczas odsłuchu nagranego już materiału obracać rejestratorem na boki, by na bieżąco słyszeć w słuchawkach zmiany położenia poszczególnych dźwięków w przestrzeni, tak jakbyśmy obracali głową wirtualnego słuchacza!

Funkcje dodatkowe

Obsługa H3-VR, jak zwykle w wypadku sprzętu Zoom, jest bardziej niż prosta. Podstawowe funkcje błyskawicznie opanuje każdy przeciętny użytkownik sprzętu elektronicznego, a poruszanie się po menu jest bardzo logiczne i intuicyjne. Ustawimy tu między innymi częstotliwość próbkowania i głębię bitową rejestrowanego dźwięku (44,1 – 48 – 96 kHz oraz 16 lub 24-bit dla każdej z tych opcji – nie dotyczy trybu binauralnego, w którym nagramy maksymalnie 48 kHz/24-bit), filtr dolnozaporowy (od 10 do 240 Hz, w skokach co 10 Hz) czy limiter (osobna regulacja progu zadziałania, czasu ataku i odpuszczenia).

Bardzo istotną rzeczą jest także wbudowany dekoder, który od razu konwertuje surowy sygnał z czterech odrębnych kanałów, czyli tzw. format ambisoniczny A, na format B, gotowy do użytku w filmach 360° czy grach VR bez konieczności stosowania dodatkowego oprogramowania.

W praktyce mamy więc w ręku pełen pakiet, zapewniający nam przestrzenny dźwięk bezpośrednio po nagraniu! Domyślnie H3-VR nagrywa dźwięk ambisoniczny formatu B w standardzie AmbiX, który w menu możemy zmienić także na FuMa (Furse-Malham), czysty format A, a także tryb binauralny lub stereo – wtedy urządzenie działa podobnie jak każdy inny przenośny rejestrator Zoom.

Jeśli chcielibyśmy już po nagraniu skorygować pozycję “słuchacza”, możemy to szybko zrobić na komputerze z użyciem aplikacji Zoom Ambisonics Player dostępnej do ściągnięcia za darmo z oficjalnej strony producenta. W aplikacji tej także łatwo przytniemy początek i koniec nagrania, aby pozbyć się niepożądanych dźwięków lub ciszy, a także wyeksportujemy całość do formatu stereo, binauralnego, 5.1 lub z własnoręcznie ustawionymi “punktami skupienia” lewego i prawego kanału stereo.

Podłączony do komputera kablem USB Zoom H3-VR działa albo jako czytnik kart, celem zgrania plików WAV, albo jako mikrofon USB (stereofoniczny lub ambisoniczny) z wbudowanym interfejsem (odpowiednio 2 lub 4 kanałowym). W praktyce oznacza to, że możemy z jego użyciem dokonywać nagrań w dowolnym DAW-ie, albo np. prowadzić transmisję internetową na żywo z użyciem mikrofonu ambisonicznego.

Opcjonalnie do H3-VR możemy dokupić moduł komunikacji bezprzewodowej Zoom BTA-1, by sterować rejestratorem zdalnie za pomocą aplikacji na urządzenia iOS.

Moduł ten zamontujemy od spodu, po wyjęciu gumowej zaślepki zaraz obok klapki na baterie. Rejestrator pracuje na dwóch paluszkach typu AA – mogą to być baterie alkaliczne, niklowo-metalowo-wodorkowe (NiMH) lub litowe, ale z wyjątkiem typu FR6 oraz akumulatorków 14500 (3,7 V), które mogą uszkodzić urządzenie.

Pod klapką baterii znajdziemy także gniazdo karty micro SD, a na środku podstawy – standardowy gwint do umieszczenia rejestratora na typowym trójnogu fotograficznym. Wśród dołączonych akcesoriów, oprócz wspomnianego filtru przeciwwiatrowego, jest także specjalna przedłużka, umożliwiająca zamocowanie na jednym statywie jednocześnie drugiego urządzenia, takiego jak mała kamera wideo (my w tym celu posłużyliśmy się wideorejestratorem Zoom Q2n-4K, którego test również znajdziecie na uptone.pl).

Dzięki temu zarówno dźwięk, jak i obraz będą rejestrowane z tego samego punktu. Trzeba tutaj zwrócić uwagę, że jeśli chcemy wykorzystywać H3-VR w celach bardziej profesjonalnych, to należy zadbać o porządniejszy statyw z amortyzacją, ponieważ sam rejestrator jest bardzo czuły i potrafi zbierać wibracje z podłoża, takie jak np. tupanie. Oczywiście z pomocą przyjdzie tutaj wspomniany filtr dolnozaporowy, ale jednak warto eliminować ewentualne problemy już u źródła.

Zastosowanie

Osobom, dla których ambisonia nadal wydaje się czymś odległym, marginalnym i niewartym zainteresowania Zoom H3-VR może się wydać sprzętem nietrafionym i zupełnie niepotrzebnym. Jednak kiedy zastanowimy się, w jakim kierunku rozwija się technologia, dążąca do jak najpełniejszego zanurzenia człowieka w wirtualnej rzeczywistości, to w tym kontekście okaże się, że otwiera się przed nami zupełnie nowa gałąź produkcji audio.

Ale ambisonia to nie tylko gry wideo czy interaktywne filmy VR. Już teraz dostępnych jest coraz więcej koncertów wideo realizowanych w technologii 360°, w których to widz może decydować, w którą stronę patrzeć – a wraz z obrazem powinien przecież odpowiednio zmieniać się dźwięk, aby stworzyć wrażenie, jakbyśmy naprawdę byli w sali koncertowej.

Poza tym nawet materiały audiowizualne z nieruchomym punktem widzenia znacznie zyskają na dodaniu do nich dźwięku zrealizowanego w technice ambisonicznej czy choćby binauralnej – i to nie tylko nagrania stricte muzyczne, ale też na przykład filmy przyrodnicze czy wszelkie reportaże z podróży po świecie.

Wreszcie H3-VR można także wykorzystać wyłącznie do rejestracji audio: czy to muzycznych występów na żywo, prób zespołu czy też materiału na płytę, która ma oddawać naturalną przestrzeń akustyczną z miejsca nagrania. Szczególnie sprawdzi się to w przypadku składów akustycznych, zarówno kameralnych, jak i orkiestrowych, a także chórów.

Przestrzenny klimat możliwy do uzyskania za pomocą H3-VR znakomicie sprawdzi się także przy nagraniach instrumentów etnicznych czy odgłosów natury, używanych w celach relaksacyjnych i medytacyjnych. Osobny rozdział pracy z dźwiękiem to sound design i foley – kolejne dziedziny, w których ten rejestrator będzie mógł zabłysnąć.

Podsumowanie

Ze swoją stożkowatą obudową i patrzącymi we wszystkich kierunkach mikrofonami, otoczonymi srebrną obręczą, Zoom H3-VR wygląda niczym jakaś kosmiczna kapsuła do lądowania na obcej planecie celem eksploracji nowego, nieznanego dotąd świata. Być może wcale nieprzypadkowo, bo urządzenie jest w istocie otwartym zaproszeniem do nowego rozdziału w dziedzinie nagrań dźwiękowych.

Biorąc pod uwagę, że do tej pory, aby realizować nagrania ambisoniczne, należało mieć specjalny mikrofon, wielokanałowy rejestrator lub interfejs audio, a także oprogramowanie dekodujące osobne kanały do używalnej postaci, nie będzie przesadą stwierdzenie, że H3-VR to produkt rewolucyjny, bo pozwalający zakosztować najnowszych zdobyczy w dziedzinie produkcji audio bez znacznych nakładów finansowych oraz trudu związanego z konfiguracją i obsługą poszczególnych elementów zestawu.

Czy Zoom H3-VR to produkt dla każdego? Na pewno nie, bo nie każdy będzie zainteresowany jego możliwościami – tak jak nie wszyscy filmowcy kręcą filmy 360° – ale na pewno każdy, kto tylko będzie chciał zacząć przygodę w niezwykłym świecie ambisoniki, będzie w stanie pozwolić sobie na jego zakup.

Sugerowana cena: ok 1390 PLN

Mikołaj Służewski
uptone.pl

Więcej szczegółów
Producent: https://www.zoom-na.com/zoom-h3-vr
Dystrybutor: https://www.sound-service.eu/zoom-h3-vr

Specyfikacja techniczna ZOOM H3-VR:

  • 4 wbudowane mikrofony w ustawieniu ambisonicznym
  • Pełne nagrywanie przestrzenne
  • Pojedyncze pokrętło sterowania podbiciem sygnału wejściowego
  • Konwerter formatu Ambisonics A-B
  • Trzy tryby nagrywania: dźwięk ambisoniczny, stereo binauralne lub standardowe stereo
  • Nagrywanie do 24 bitów i 96 kHz
  • Nasłuch sygnału ambisonicznego w stereo binauralnym
  • Wyjście słuchawkowe i liniowe
  • Sygnał slate
  • Rozbudowane metadane
  • Automatyczne wykrywanie położenia mikrofonu za pomocą 6-osiowego żyroskopu (ustawienie pionowe, odwrócone, antenowe, antenowe odwrócone)
  • Funkcja poziomowania zapewniające precyzyjne ustawienie kątów
  • Bezprzewodowe sterowanie z poziomu urządzenia iOS za pomocą opcjonalnego adaptera Bluetooth BTA-1
  • Wbudowane odtwarzanie plików Ambisonics z rotacją dźwięku
  • Dokładny zegar wewnętrzny o tolerancji 0,5 ppm
  • Tryb interfejsu audio USB 2.0
  • Oprogramowanie Zoom do postprodukcji na komputery PC/Mac umożliwiające odtwarzanie, zmianę kierunku oraz konwersję na dźwięk binauralny, stereo lub wielokanałowy 5.1
  • Zasilanie dwoma bateriami AA (ponad 11 godzin pracy) lub przez port USB
  • Nagrywanie na karcie SD o pojemności do 512 GB
PRZEGLĄD RECENZJI
Wykonanie/Wygląd
Funkcjonalność
Jakość dźwięku
Cena/Jakość

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here